× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Η αρπαγή των έργων του Θεόφιλου από τη Νάπη

Με αφορμή την κήρυξη ως «κινητών μνημείων» 39 έργων του Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Η ιστορία της αρπαγής τους από τη Λέσβο στα χρόνια της Δικτατορίας

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 6/11/2020

Η αρπαγή των έργων του Θεόφιλου από τη Νάπη
Μέρος της τοιχογραφίας του Θεόφιλου από το σπίτι της Μαριγώς Ζόλκου

Μια απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού (ΦΕΚ 4 Νοεμβρίου 2020 Αριθμός Φύλλου 4872) που αφορά το χαρακτηρισμό ως κινητά μνημεία μεγάλου αριθμού έργων ζωγραφικής του λαϊκού ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ υπενθυμίζεται η αρπαγή της πολιτιστικής κληρονομιάς της Λέσβου και η μεταφορά της στην Αθήνα από το καθεστώς της Χούντας σε όφελος ιδιωτών.

Συγκεκριμένα με απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού χαρακτηρίσθηκαν ως κινητά μνημεία έργα τέχνης του ζωγράφου Θεόφιλου Χατζημιχαήλ. Μεταξύ τους 39 έργα που ανήκουν στη συλλογή του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού στην Αθήνα, ένα έργο που φυλάσσεται στο αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης από την Αρχαιολογική - Λαογραφική Συλλογή Νάπης Λέσβου και πέντε έργα που ανήκουν στη συλλογή του Μουσείου Νεοελληνικής Τέχνης του Δήμου Ρόδου.

Από τη Νάπη!

Τα 39 έργα που ανήκουν στη συλλογή του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού στην Αθήνα αποτελούν ένα σύνολο τοιχογραφιών και οροφογραφίας από το 1928 του λαϊκού ζωγράφου  που βρισκόταν «στην καλή κάμαρα» που χρησίμευε ως χώρος κοινωνικών συναθροίσεων της «οικίας Ζόλκου» στη Νάπη της Αγίας Παρασκευής.

Με την Υπουργική Απόφαση 17054/24-9-1965 που δημοσιεύτηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως 644/Β/2-10-1965 Η «οικία Ζόλκου» κηρύσσεται οικοδόμημα που έχρηζε ειδικής προστασίας. Με άλλη όμως απόφαση εν μέσω της «ηθικής» χούντας των Συνταγματαρχών, την απόφαση  14863/10-7-1968 που δημοσιεύτηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως 383/Β/12-8-1968 και με τίτλο «Περί αποχαρακτηρισμού οικίας Μαριγώς Ζόλκου εν Νάπη Ν. Λέσβου ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου» το μνημείο αποχαρακτηρίζεται «υπό τον όρο ότι θα αποφευχθεί η καταστροφή των τοιχογραφιών του Θεοφίλου». Ακολουθεί η πώληση της οικίας λίγες μέρες μετά, η αποτοίχιση των τοιχογραφιών και το «ξερίζωμα’ της οροφής και η μεταφορά τους στηυν Αθήνα με την προσχηματική δικαιολογία ότι θα παρουσιαστούν σε έκθεση εκεί.

Το σπίτι της Μαριγώς Ζόλκου στη Νάπη σήμερα

Όλως τυχαίως τα έργα τέχνης το Δεκέμβριο του 1972, αγοράζονται από το Υπουργείο παιδείας και πολιτισμού και τοποθετούνται στην «αίθουσα του Θεόφιλου» στο Μουσείο Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης. Ωστόσο, κατά την αποτοίχισή τους, αποσπάστηκε μόνο το ζωγραφικό στρώμα και στη συνέχεια αυτές τοποθετήθηκαν σε ξύλινα τελάρα, με αποτέλεσμα αυτή η μέθοδος να έχει αποβεί εξαιρετικά επιβαρυντική για τη διατήρησή τους.

Τα τελευταία χρόνια τα έργα επανήλθαν σε μορφή τοιχογραφίας και στις αρχικές τους διαστάσεις και τοποθετούνται σε ειδικά διαμορφωμένη αίθουσα στο Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού.

Το σπίτι της Μαριγώς Ζόλκου στη Νάπη ύστερα από πολλές προσπάθειες επισκευάσθηκε με προδιαγραφές Μουσείου και παρά τις προσπάθειες της Κοινότητας και μετά του Δήμου Αγίας Παρασκευής και Πολιτιστικούς Συλλόγους της περιοχής σε αυτό δεν επέστρεψαν ούτε καν αντίγραφα των έργων εκεί όπου τα είχε «τοποθετήσει» ο δημιουργός τους. Κανείς δεν πρέπει να θυμάται ότι τα έργα αυτά αποτελούν προϊόν ενορχηστρωμένης αρπαγής της πολιτιστικής κληρονομιάς ενός τόπου από τα «αρπακτικά» (και «οικονομικά» αρπακτικά) της κατά τα άλλα «ηθικής» χούντας των Συνταγματαρχών.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο άγνωστος Θεολόγος Ψαραδέλλης

Πώς η τρομοκρατική οργάνωση 17 Νοέμβρη έμεινε... χωρίς Μυτιληνιό μέλος!
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Αυτός που ήθελε να παραδώσει τους Μικρασιάτες στον Κεμάλ

Με αφορμή το θάνατο του Πρίγκιπα, γιού του Ανδρέα της Ελλάδας και της Δανίας του «καψωκαλύβα» που μισούσε τους Μικρασιάτες
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Από το ΚΥΤ Μόριας στη δική της επίδειξη μόδας

Στα όνειρά της η ίδρυση δικού της ατελιέ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τι μας λέει ένα θρόνος (που δεν βλέπουμε) στο κλειστό αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης

O θρόνος του Ποτάμωνα και άλλες τιμές για ένα Λέσβιο δημοσιοσχετίστα. Μια άγνωστη φωτογραφία του θρόνου στην αυλή της Μητρόπολης, στα τέλη του 19ου αιώνα
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

«Η βαρβαρότητα έσβησε, ο πολιτισμός επέζησε»

Όσα έζησε μία εβραϊκή οικογένεια στην Κατοχή
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο παππούς μου, ο Ιντό Μπουρλά

Η οικογενειακή ιστορία του Ελληνοεβραίου κορυφαίου της Pfizer
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το τρένο δεν έφτασε ποτέ στο Αϊβαλί

Η ιστορία ενός... ρουσφετιού που δεν έγινε ποτέ αλλά άφησε πίσω του «το χάνι του Γεωργαλά» που στις μέρες μας επισκευάζεται για να γίνει πολιτιστικό κέντρο
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Περί πρωταπριλιάς και διασποράς ψευδών ειδήσεων

Όταν η Θέμις στη Μυτιλήνη δεν είχε κέφια αλλά δεν είχε και χιούμορ!
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Επανάσταση του `21 και η Πέργαμος

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Όταν βάζαμε το Θεόφιλο στα… κολοκυθολούλουδα!

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο του θανάτου του φουστανελά ζωγράφου, ιστορίες τρέλας από την χρήση έργων του από το Δήμο Μυτιλήνης, στο παρελθόν και σήμερα!
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το σπίτι του Θεόφιλου και οι θύμησες της κυρα‑Βασιλικής

Η 87η «ξεχασμένη» επέτειος θανάτου του «φουστανελά» ζωγράφου
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ