× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Ο Προφήτης Ηλίας στο Αϊβαλί

Η εκκλησιά που θα γιόρταζε σήμερα αν....

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 20/7/2021

Ο Προφήτης Ηλίας στο Αϊβαλί

Χτισμένος εκ θεμελίων το 1835 στα αφηλά της Πολιτείας, από τους Αιβαλιώτες που επέστρεψαν από τη διασπορά της πρώτης καταστροφής το 1821. Εκεί λέει υπήρχαν τα ιερά της αρχαίας πόλης της Νάσου:

«Νομίζω ότι οι ίδιοι Εκατονήσιοι έκτισαν επί της παντεπόπτου κορυφής της πόλεως Κυδωνιών ναούς δύο, δίβωμων του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος, και οι χριστιανοί κατόπιν εκάλεσαν τον μεν ένα του Ηλιού, τον δε της αγίας Άννης και η εικασία μου στηρίζεται προ πάντων ότι η έρημος εκείνη μοναδική κορυφή είνε λίαν πλησίον της αρχαίας πόλεως των Νασιωτών…» γράφει το 1891 ο Δράκος.

Η πρώτη εκκλησιά, αυτή του 1835, ήταν μια απλή κι ευρύχωρη τρίκλιτη ξυλοστέγη βασιλική. Με αψηλό περίβολο δέσποζε σαν κάστρο πάνω από την πόλη. Ο περίβολος, λέει ο Δημητρός Ψαρρός, ήταν ακανόνιστος και είχε τρεις εισόδους. «Στον μεγάλο χώρο που περιέκλειε βρίσκονταν μερικά κελιά για τον εφημέριο στη βορινή πλευρά και το παρεκκλήσι της Αγίας Άννας, στη νότια πλευρά, καθώς και ένα μικρό νεκροταφείο για τη νέα ενορία πίσω από την εκκλησία».

Έξω από τον περίβολο στην κορυφογραμμή, στέκονταν στη σειρά οι μύλοι του Παλαιολόγου, του Μουρλού, του Τζίκα κι άλλος ένας, τέταρτος, αγνώστου.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, την περίοδο του εκλεκτικισμού, «έγινε πλήρης αναμόρφωση και επέκταση της δυτικής πλευράς του ναού με την κατασκευή της ογκώδους πρόσοψης που φαίνεται σε φωτογραφία του 1917.

Στο ισόγειο, οξυκόρυφα νεογοτθικά τόξα δημιουργούν τον εξωνάρθηκα, ο οποίος κλείστηκε με τζαμαρία για καλύτερη προστασία των πιστών στην ανεμόδαρτη αυτή θέση. Στον όροφο βρίσκεται ο ευρύχωρος γυναικωνίτης με μεγάλα παράθυρα περιμετρικά. Η στέγη δημιουργεί ένα μεγάλο αέτωμα στην πρόσοψη του ναού» αποσώνει ο Ψαρρός.

Την ίδια εποχή πρέπει να έγιναν και οι αγιογραφίες των θωρακίων του γυναικωνίτη από τον Δημήτριο Αγραφιώτη, τον οποίο ο Φώτης Κόντογλου θεωρεί αγιογράφο κατώτερο του πατέρα του Γεωργίου Αγραφιώτη, Την ίδια εποχή φαίνεται ότι κατασκευάστηκε και το καμπαναριό στη δυτική πλευρά του περιβόλου μπροστά από την εκκλησιά.

Στον Προφήτη Ηλία διετέλεσε εφημέριος μέχρι το 1917, οπότε βρήκε το θάνατο κατά τον εκτοπισμό του πληθυσμού στη Μπάλια, ο ιερέας Γεώργιος Κλεομβρότου, πατέρας του μετέπειτα Μητροπολίτη Μυτιλήνης Ιακώβου Κλεομβρότου. Εκείνη την εποχή μόναζαν στα κελιά του Προφήτη Ηλία καταπώς έλεγαν ο Γιάννης Φουντούλης και ο Θανάσης Τσερνόγλου και τρεις μοναχές, η Ευσεβία, η Πελαγία και η Ελένη.

Μετά την επιστροφή των Αιβαλιωτών από τον πρώτο διωγμό, στα 1920 η ενορία του Προφήτη Ηλία περιλάμβανε 350 με 400 σπίτια και επομένως πρέπει να είχε πληθυσμό περίπου 1.800 κατοίκους. Οι περισσότεροι ήσαν φτωχοί γεωργοί, κτηνοτρόφοι κι εργάτες. Στην ενορία του Προφήτη Ηλία υπάγονταν και οι 10 μύλοι που υπήρχαν στα γύρω υψώματα, οι οποίοι ήσαν συνάμα και κατοικίες των μυλωνάδων .

Στην ενορία με τους ανεμόμυλους, την ενορία με τους δυο εκπροσώπους στη δημοκρατικά εκλεγμένη Δημογεροντία της πόλης από τα χρόνια ακόμα του 19ου αιώνα, στην ενορία των τίμιων των εργατικών και των φτωχών ανθρώπων.
Στον χαμένο για πάντα Αιβαλιώτη Προφήτη Ηλία. Σήμερα στη θέση του ένα άθλιο ογκώδες τσιμεντένιο κτήριο, στρατιωτικό λέει ψυχιατρείο, καταστρέφει την εικόνα της καρσινής Πολιτείας.

Να 'τανε το μόνο...

Ο Προφήτης Ηλίας στο Αϊβαλί. Θα γιόρταζε σήμερα αν....

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Από τον Βενιζέλο στον Τσίπρα, επισκέψεις, συγκεντρώσεις και πλατείες

Γράφει ο : ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ, Συγγραφέας, διδάκτωρ Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

Η Αγία Παρασκευή του Κόντογλου

Στο Μοναστήρι της Αγίας Παρασκευής στο Αϊβαλί ανήμερα της γιορτής της, με ξεναγό τον κυρ Φώτη.
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

Η αναστήλωση του βαλιδέ τζαμί και το... «πραγματικό» βαλιδέ τζαμί…

Με αφορμή μια φωτογραφία στα τέλη της δεκαετίας του 1950 της γειτονιά του βαλιδέ τζαμί της Μυτιληνιάς Επάνω Σκάλας
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Μεταξύ τυρού και αχλαδιού

Γράφει η ΕΙΡΗΝΗ ΛΑΓΟΥΤΑΤΖΗ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η καταστροφή του Συνεταιρισμού Μεσοτόπου

Γράφει ο: Ξενοφών Ε. Μαυραγάνης
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ας μιλήσουμε με όρους αγοράς

Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΛΑΔΙΤΗΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η αγελάδα και το εμβόλιο

Κάθε συζήτηση για τον κορονοϊό με ιδεολόγους, ιδεοληπτικούς, φανατισμένους, παρανοϊκούς, εκουσίως ανοηταίνοντας, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία. Χρειάζονται απλά.... διάβασμα-Γράφει ο Μητροπολίτης Αργολίδος κ. ΝΕΚΤΑΡΙΟΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η διεθνής καταισχύνη δεν έχει όρια

Γράφει ο ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΠΑΜΠΑΝΕΒΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Οι χουντικοί ήξεραν!

47 χρόνια από την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο
ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

20 Ιουλίου, γιορτάζουν οι εθνικοπαράφρονες

Γιατί παράνοια είναι να επαναλαμβάνεις τα ίδια πράγματα και να περιμένεις διαφορετικά αποτελέσματα
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η αναβίωση του ανορθολογισμού

Με αφορμή όσα βλέπουμε κι ακούμε σε πορείες διαμαρτυρίας «Ορθοδοξοταλιμπάν»
ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ