× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Όπου κλείνει ένα σχολείο... ανοίγει ένα δικαστήριο;

Το εμβληματικό κτήριο στο Κιόσκι της Μυτιλήνης που από Οθωμανικό σχολείο στα τέλη του 19ου αιώνα μετατράπηκε σε δικαστήριο

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 23/9/2022

Όπου κλείνει ένα σχολείο... ανοίγει ένα δικαστήριο;
Σε καρτ ποστάλ με την αναφορά στα Γαλλικά σε «τούρκικο Γυμνάσιο»

Έγραψα ξανά ότι πολλοί λένε και δεν έχουν κι άδικο, πως το διαδίκτυο είναι γεμάτο σκουπίδια. Έγραψα όμως και πως αν ξέρεις να ψάξεις ανάμεσα στα σκουπίδια βρίσκεις «διαμάντια». Τέτοια «διαμάντια» προερχόμενα από το αρχείο του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης (İstanbul Üniversitesi) ανεβάζει εδώ και καιρό ο Ümit Dalgıç στην πολύ καλή σελίδα με παλιές φωτογραφίες της Μυτιλήνης Lesvosoldies.

Μια από αυτές που αναρτήθηκε πριν καιρό,  εικονίζει μια άγνωστη όσο και σημαντική στιγμή της ιστορίας της Μυτιλήνης. Μαθητές και εκπαιδευτικοί του Οθωμανικού Γυμνασίου (ινταντιέ) της Μυτιλήνης, του σημερινού δικαστικού μεγάρου της πόλης, στα σκαλιά στην είσοδο του κτηρίου και κάτω από μια οθωμανική επιγραφή (δηλαδή σε τουρκική γλώσσα αλλά γραμμένη με το αραβικό αλφάβητο) δέονται (προσεύχονται) σε στάση προσευχής άγνωστο υπέρ τίνος.

Με τη βοήθεια του Αμπνουλχαλίμ Ντεντέ από την Ξάνθη και του Σάββα Κωφόπουλου μεταφράσαμε και «ερμηνεύσαμε» ιστορικά την επιγραφή και στη συνέχεια τη φωτογραφία. Η επιγραφή λοιπόν γράφει «Σουλτάνε μας, να ζήσεις πολύ» δηλαδή «Ζήτω ο σουλτάνος μας». Εξ αυτού οδηγηθήκαμε στο συμπέρασμα ότι η φωτογραφία πρέπει να είναι του 1909, μετά την άνοδο στο θρόνο του Σουλτάνου του Μωάμεθ του Ε -  Μεχμέτ Ρεσάντ  αδελφού του Αμπντούλ Χαμίντ του Β ο οποίος και είχε εκθρονιστεί από τους επαναστατημένους πασάδες τους λεγόμενους και Νεότουρκους.

Η πολυσυζητημένη φωτογραφία με μαθητές και εκπαιδευτικούς το 1909 να δέονται υπέρ του νέου Σουλτάνου

Στη γιορτή λοιπόν αυτή στο οθωμανικό γυμνάσιο της Μυτιλήνης, για το νέο Σουλτάνο το 1909 υπέρ του οποίου προσωπικό και μαθητές δέονται, λήφθηκε η πολύτιμη αυτή ιστορικά φωτογραφία.

Η δημοσιοποίηση της (και στην προσωπική σελίδα του υπογράφοντος) προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον. Όπως φαίνεται λίγοι γνωρίζουν την ιστορία κτηρίων στη Μυτιλήνη δίπλα από τα οποία περνούμε. Και όχι μόνο...

Το δυτικού τύπου Οθωμανικό Γυμνάσιο της Μυτιλήνης (Ινταντιέ) άρχισε να χτίζεται το 1891  ως απάντηση στα εγκαίνια του μεγαλοπρεπούς Γυμνασίου της σύνοικης ρωμαίικης κοινότητας της Μυτιλήνης, στο γνωστό σχολικό συγκρότημα στην σημερινή πλατεία Κυπρίων Πατριωτών.

Ήταν μια πρωτοβουλία του μουτεσαρίφη (ανώτερη διοικητική βαθμίδα της Οθωμανικής διοίκησης) Μεχμέτ Φαχρή μπέη, και η ανέγερση του ολοκληρώθηκε το 1896 οπότε και ξεκίνησε τη λειτουργία του. Χτίστηκε σε σχέδια του αρχιτέκτονα Δημήτρη Μειμάρη και η ανέγερση του που χρηματοδοτήθηκε από την Οθωμανική Κυβέρνηση κόστισε 8.000 λίρες. Για την οικοδόμησή του, χρησιμοποιήθηκε οικοδομικό υλικό από το αρχαίο οικοδόμημα που βρίσκονταν στη θέση του σημερινού γηπέδου απέναντι από το κτήριο. Επιγραφές και ενεπίγραφα βάθρα αγαλμάτων οδήγησαν στην υπόθεση για την ύπαρξη εκεί του ρωμαϊκού ιερού της Αιθιοπίας Αρτέμιδος.

Το κτήριο υπό ανέγερση στο διάστημα 1891 – 1895

Άλλη φωτογραφία (νεότερη της προηγούμενης) από το υπό ανέγερση διδακτήριο

Σύμφωνα με τη διδακτορική διατριβή της Σταυρούλας Λυκιαρδοπούλου – Κοντάρα «Κοινωνία και Παιδεία στη Λέσβο κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας»
(Μυτιλήνη 2010) και τον Αναγνώστου Στρατή, «Ο Ευστράτιος Ι. Δράκος περιγράφει τη Μυτιλήνη του 1907», Λεσβιακά –Δελτίον της εταιρείας λεσβιακών μελετών, Τόμος ΙΔ΄, Μυτιλήνη, 1993, το υπόγειο στέγαζε το εργαστήριο φυσικής και εστιατόριο, το ισόγειο είχε επτά αίθουσες, το «ιερόν», το γραφείο του διευθυντή και των καθηγητών και στο πρώτο όροφο ήταν οι κοιτώνες των εσωτερικών μαθητών.

Το εμβληματικό κτήριο στο Κιόσκι στις αρχές του 20ου αιώνα

Όταν άρχισε να λειτουργεί είχε 70 μαθητές, έξη καθηγητές και η φοίτηση ήταν πενταετής. Το 1897 είχε 130 μαθητές από τους οποίους τέσσερις ήταν έλληνες, ενώ οι εσωτερικοί ήταν 28. Το εκπαιδευτικό προσωπικό ανερχόταν σε 11 άτομα. Το 1907 το ινταντιέ είχε τρεις τάξεις σχολαρχείου και έξη τάξεις γυμνασίου και στο πρόγραμμα σπουδών περιλαμβάνονταν η διδασκαλία Τουρκικής, Αραβικής, Περσικής, Γαλλικής και Ελληνικής γλώσσας.

Η ανώτερη θρησκευτική εκπαίδευση καλλιεργείται κυρίως στους δύο μεντρεσέδες που λειτουργούν στην πόλη της Μυτιλήνης, το μεντρεσέ Τσιναρλή και το μεντερσέ Ισαχάκ μπέη.

Ως τελευταίος διευθυντής του γυμνασίου αναφέρεται ο Μεχμέτ Τεφίκ Μπέης ανταλλαγείς το 1923 με τη Συνθήκη της Λωζάννης ο οποίος διετέλεσε στη συνέχεια Δήμαρχος στο Αϊβαλί.

Σχεδόν αμέσως μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης και την ανταλλαγή των πληθυσμών δηλαδή την αποχώρηση από το Λέσβο του τούρκικου πλέον στοιχείου το κτήριο άρχισε να λειτουργεί ως δικαστήριο και μάλιστα στην προμετωπίδα του χαράχτηκε η επιγραφή «ΜΕΓΑΡΟΝ ΘΕΜΙΔΟΣ».

Και το παλιό ινταντιέ σήμερα ως ΜΕΓΑΡΟΝ ΘΕΜΙΔΟΣ

Το 2000 το κτίσμα ανακαινίσθηκε και στην είσοδο του τοποθετήθηκε η επιγραφή στην οποία αναφέρεται ότι εγκαινιάστηκε... από τον υπουργό Δικαιοσύνης Φίλιπο Πετσάλνικο.

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τέσσερα «κομμάτια» ενός πρόσφυγα Αγιου

Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη, πολιούχου Αγίου του ρημαγμένου Αϊβαλιού
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η «άγνωστη» συνεισφορά της Λέσβου στην Εθνική Αντίσταση

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας Δημήτρης Μπουρνούς και Γιώργος Γαλέτσας στο ρ/σ του «Ν» με την ευκαιρία της φετινής 80ης επετείου από την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου στις 25 Νοεμβρίου 1942
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο αγωνιστής του Πολυτεχνείου, Μήτσος Μπουρνούς μίλησε στους μαθητές

Δεν μιλά σχεδόν ποτέ για την εξέγερση του 1973 και την αντιδικτατορική του δράση, αλλά τα εξιστόρησε στο σχολείο της Λουτρόπολης Θερμής
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Από τους Φίλους Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι δικοί μας πρωταγωνιστές στην εξέγερση του Πολυτεχνείου

30 μέτρα από την πύλη, φοιτητές τότε, Απόστολος Κομνηνάκας και Γιάννης Παυλής μιλούν στο «Ν» για κείνες τις ημέρες
ΑΝΘΗ ΠΑΖΙΑΝΟΥ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι ξεχασμένοι νεκροί του Νοέμβρη

Ιάκωβος Κουμής και Σταματίνα Κανελλοπούλου. Θύματα της βίας των ΜΑΤ της Νέας Δημοκρατίας, στις 16 Νοεμβρίου του 1980
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η ΛΕΣΒΙΑΚΗ ΦΑΛΑΓΓΑ από το βιβλίο της Κωνσταντίνας Βάκκα‑Κυριαζή

Οι Φίλοι Ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Δημιουργίας, υπενθυμίζουν την Ιστορία της Λεσβιακής Φάλαγγας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Μυτιλήνη το Νοέμβριο του 1912 και ο άγνωστος ήρωας της

Τα γεγονότα της απελευθέρωσης μέσα από μια επιστολή του απελευθερωτή, πρώτου πολιτικού και στρατιωτικού Διοικητή Λέσβου Κωνσταντίνου Μελά στην πεθερά του
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η περιπέτεια του πορτόφυλλου του Γενί τζαμιού της Μυτιλήνης

Από το Γενί τζαμί με τα σκουπίδια στο εργαστήριο συντήρησης της αρχαιολογικής υπηρεσίας, μισός αιώνας δρόμος
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Νο 26570. Ο εφιάλτης του κρατουμένου στα τούρκικα τάγματα εργασίας

Ο Σμυρνιός κρατούμενος «26570», η προσφύγισσα στη Σκαλα Συκαμνιάς δασκάλα σύζυγος του, και η μυθιστορηματική τους συνάντηση με την παρέμβαση του Μυτιληνιού φαρμακοποιού Φ. Κουτζουκίδη
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Τι κάνατε στον πόλεμο «μουρέλια μ’;»

Το 22ο Σύνταγμα των Μυτιληνιών το 1940, στα βουνά της Αλβανίας
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος»