× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

Μνήμη Τζενγκίζ Μπεκτάς

Ο αρχιτέκτονας, ο ποιητής, ο ιστορικός, ο ερευνητής, ο πολίτης της γειτονιάς μας

Γράφει ο ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ Δημοσίευση 21/3/2020

Μνήμη Τζενγκίζ Μπεκτάς

Τον γνώρισα στα σοκάκια της Πέργαμος πριν 30 και βάλε χρόνια. Με μια σοβιετική «Λάϊκα» και μια μοναδική διάθεση εξερεύνησης και γνώσης.

Σαν του είπα για «τα μαβιά σπίτια της Πέργαμος» του Σεφέρη μ’ αγκάλιασε και μου είπε: «Καλωσόρισες στην παρέα…».

Η παρέα του Τζενγκίζ. Ο «Αριστόνικος». Στη μνήμη του ηγέτη της κοινοχτημονικής επανάστασης των δούλων της Μικρασίας και της ουτοπικής «Πολιτείας του ήλιου» που είχε στηθεί στη γειτονιά ετούτη. Η παρέα του Τζενγκίζ. Ρωμιοί και Τούρκοι κι Αρμένηδες και φραγκολεβαντίνοι κι Εβραίοι. Όλες οι ράτσες ετούτης της γειτονιάς. Που μια μια την είχε ψάξει κι είχε καταλήξει πως «τα σπίτια τους, ναι τα σπίτια τους είναι η ταυτότητα τους».

Ο αρχιτέκτονας Τζενγκίζ Μπεκτάς, ο ποιητής, Τζενγκίζ Μπεκτάς, ο φωτογράφος Τζενγκίζ Μπεκτάς, ο σύντροφος, ο φίλος κι αδερφός, ο άνθρωπος…

Από χτες πέρασε στην άλλη πλευρά του ουρανού. Κάτι θα έχει να κάνει κι εκεί.

Για τον Τζενγκίζ δε μπορούσε να είσαι αρχιτέκτονας αν δεν ήσουνα ποιητής. Και ιστορικός. Και ερευνητής. Και ιδεολόγος. Και ανατρεπτικός. Και φανατικός. Γιατί όλα αυτά σε βοηθούσαν να κάνει ένα πράγμα. Να ανατρέπεις. Την πραγματικότητα που είναι γύρω μας για να χτίζεις μια καινούργια.

Πρωτοπόρος στην προσέγγιση των λαών της Ελλάδας και της Τουρκίας. Πρόεδρος της Επιτροπής Ελληνοτουρκικής φίλιας όταν «τα ‘σκιαζε η φοβέρα και τα τρόμαζε η σκλαβιά». Πεισματάρης αριστερός. «Η Αριστερά είναι ένα ποίημα. Λίγα είναι τα ποιήματα που είναι καλά. Αλλά και τα κακά, ποιήματα τα λένε…». Μοναδικός δάσκαλος. Εκεί στο εργαστήρι του στο Γκιούρε με τους φοιτητές του που χτίζανε σπίτια με πλίνθους καταπώς τους έφτιαχναν οι αρχαίοι λαοί της Μεσοποταμίας. Υπό τους ήχους της ανάγνωσης κλασικών της αρχαιότητας από έναν από τους φοιτητές. Ιδεολόγος. Εκεί στην πλατεία της Πέργαμος στην πλατεία της Δημοκρατίας που σχεδίασε την πρώτη πλατεία της Τουρκίας χωρίς το άγαλμα του Κεμάλ Αττατούρκ. ¨Ένας αγρότης, ένας εργάτης, μια γυναίκα, ένας δάσκαλος, ένα παιδί… Ανάμεσα σε αρχαία μάρμαρα από τη γη της Πέργαμος.  

«Θα βρεις το μπελά σου…» του είχα πει. Χαμογέλασε. Τον βρήκε. Τον ρώτησαν γιατί λείπει ο Κεμάλ… «Μα ο καμάλ είναι παντού…» απάντησε. Κατάλαβαν δεν κατάλαβαν δεν έχει σημασία. Δεν είχε σημασία τι καταλάβαιναν όλοι ετούτοι από τον Τζενκγκίζ,,,

Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 ανέλαβε να διαμορφώσει την πλατεία του Αι Γιώργη, το Ντομούζ Αλάνι της Περγάμου. Μήνες μιλούσαμε. Ήθελε να ξέρει κάθε λεπτομέρεια, κάθε αλήθεια, κάθε παραμύθι. Και σαν τέλειωσε το σχέδιο μου τηλεφώνησε για να μου πει πως η σκέψη που κυριάρχησε στο σχέδιο του ήταν μια πλατεία σκηνικό ανθρώπινων ιστοριών. Καλών και κακών, Πόνων και χαρών. Άσπροι και μαύροι παβέδες και πλατύσκαλα αμφιθεατρικά. Και τσιμέντα σκληρά με ανεπεξέργαστες επιφάνειες και μάρμαρα λειασμένα από την ανθρώπινη παρουσία. Και δέντρα δίπλα σε μαρμάρινες κολώνες. Φυτρωμένα όλα από τη γης…

Ο Τζενγκίζ αγαπούσε τη Μυτιλήνη. Τους ανθρώπους της, τα σπίτια της, τη γη της. Το ούζο της και τους μεζέδες…

Και το βράδυ αγαπούσε τη νύστα της Μυτιλήνης. «Είναι παλιά η νύχτα της Μυτιλήνης σαν ένα παλιό ξερό κόκκινο κρασί» έλεγε με εκείνη τη βαριά μπάσα κελαριστή του φωνή. Και τσούγκριζε το ποτήρι του με φίλους και συντρόφους. Γιατί οι φίλοι του ήταν μοναχά σύντροφοι του. Κι οι σύντροφοι του μοναχά οι φίλοι του.

Υπέργηρος πια, πριν μήνες μου ‘στειλε μια φωτογραφία κι ένα σημείωμα του. «Διάβασα ένα βιβλίο σου για την πασχαλιά στην Πέργαμο μεταφρασμένο στα Τούρκικα που είχα στο ράφι εδώ και 25 χρόνια. Έπρεπε να το διαβάσω πριν πεθάνω. Σε ευχαριστώ» μου έγραψε. Στη φωτογραφία πάνω στο γραφείο του το βιβλίο...

Αντίο Τζενγκίζ. Σε ευχαριστούμε για όλα. Θα τα ξαναπούμε. Μην πιεις όλα τα παλιά κόκκινα κρασιά στην άλλη πλευρά του ουρανού…

ΤΑ ΣΧΟΛΙΑ ΣΑΣ
Tο stonisi.gr δημοσιεύει κάθε σχόλιο. Θεωρούμε ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να εκφράζει ελεύθερα τις απόψεις του. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι υιοθετούμε τις απόψεις αυτές καθώς εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Τα συκοφαντικά ή υβριστικά σχόλια θα διαγράφονται χωρίς προειδοποίηση.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

Του Αγίου Αντύπα της Περγάμου

Η γιορτή σαν σήμερα 11 Απριλίου, στο ναό του Αιγυπτίου θεού Όσιρι που ‘γινε εκκλησιά για το μαθητή του Ιωάννη του Θεολόγου και σήμερα λειτουργεί σαν τζαμί
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Ποιος κυβερνά αυτόν τον τόπο;

Γράφει ο: ΣΤΡΑΤΟΣ ΜΑΡΙΝΑΤΟΣ *
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

9 Ερωτήσεις για το Μεταναστευτικό & άλλα Τέρατα

Γράφει ο ΗΛΙΑΣ ΨΥΡΟΥΚΗΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Για την προσφορά

Γράφει ο ΞΕΝΟΦΩΝ Ε.ΜΑΥΡΑΓΑΝΗΣ
ΑΧΙΝΟΣ

Πάτησε τον Αχινό,10/4/2021

Το καυστικό σχόλιο της ημέρας
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Κολομβία της Ευρώπης ρε γμτ;

Γράφει η ΕΙΡΗΝΗ ΛΑΓΟΥΤΑΤΖΗ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Τραγωδία σε επανάληψη!

Γράφει η ΕΙΡΗΝΗ ΛΑΓΟΥΤΑΤΖΗ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Παιδιά… μείναμε μετεξεταστέοι!

Γράφει ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΠΙΩΤΑΣ*
ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ

«... σε σας που ενδιαφέρεσθε για την απροστάτευτη προσφυγιά»

Μια επιστολή - καταγγελία προς την εφημερίδα «Ελεύθερος Λόγος» της Μυτιλήνης το 1926 για τα «κρούσματα κοτζαμπασισμού». Με αφορμή τη χθεσινή πανελλήνια ημέρα των προσφύγων και επειδή... είμαστε παιδιά κι εγγόνια τους
ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΠΑΛΑΣΚΑΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

«Είμαστε επισήμως πλούσιοι!»

Όταν μια οικογένεια με ένα γονιό αποδεικνύεται πως για το voucher των 200 ευρώ είναι πλούσια! -Γράφει η ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΣΕΙΡΑ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Το ζεϊμπέκικο της Βαγγελίτσας

Γράφει ο ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΜΑΝΤΖΟΥΡΑΝΗΣ
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η άλλη Ελλάδα

Γράφει η ΕΙΡΗΝΗ ΛΑΓΟΥΤΑΤΖΗ