Η εξέλιξη της αγοράς εργασίας στα νησιά του Βορείου Αιγαίου το 4ο τρίμηνο των τελευταίων 9 ετών, πίσω από τη θεαματική μείωση της ανεργίας, κρύβει μια πιο σύνθετη και ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα.

Με μια πρώτη ματιά, τα στοιχεία δείχνουν σαφή βελτίωση. Οι απασχολούμενοι αυξήθηκαν από 68.000 το 2017 σε 76.800 το 2025, δηλαδή κατά 8.800 άτομα ή ποσοστό 12,9%. Την ίδια περίοδο οι άνεργοι μειώθηκαν από 21.400 σε 4.300 και το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε από 23,9% σε 5,4%. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή αποκλιμάκωση 18,5 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε 9 χρόνια, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ τις προηγούμενες ημέρες.

Ωστόσο, η πλήρης ανάγνωση των αριθμών αναδεικνύει ένα κρίσιμο και εξαιρετικά προβληματικό στοιχείο. Τα άτομα εκτός εργατικού δυναμικού αυξήθηκαν από 75.200 το 2017 σε 83.700 το 2025, δηλαδή κατά 8.500 άτομα ή ποσοστό 11,3%. Αυτό σημαίνει ότι, παρά τη δημιουργία 8.800 νέων θέσεων εργασίας, ένα σχεδόν αντίστοιχο μέγεθος πληθυσμού πέρασε στον μη οικονομικά ενεργό πληθυσμό.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν καθαρά ότι η μείωση του ποσοστού ανεργίας δεν οφείλεται αποκλειστικά στη δημιουργία θέσεων εργασίας. Περίπου το 50% της βελτίωσης συνδέεται με την αύξηση της απασχόλησης, ενώ το υπόλοιπο 50% προκύπτει από την αποστράτευση εργαζομένων από την αγορά εργασίας. Πρόκειται για άτομα που είτε συνταξιοδοτήθηκαν είτε για διάφορους λόγους δεν μπορούν πλέον να καταγραφούν ως άνεργοι, όπως ελεύθεροι επαγγελματίες που έκλεισαν τις επιχειρήσεις τους, και μετακινήθηκαν στον μη οικονομικά ενεργό πληθυσμό.

Το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στο 76% για τις ηλικίες 15 έως 64 ετών. Δηλαδή 76 στους 100 πολίτες αυτής της ηλικιακής ομάδας είναι είτε εργαζόμενοι είτε αναζητούν ενεργά εργασία.

Στο Βόρειο Αιγαίο το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό το 4ο τρίμηνο του 2025 υποχώρησε στο 49,2%, όταν το 2017 ήταν στο 54,3%. Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ξεπερνά πλέον τις 26 ποσοστιαίες μονάδες. Το χάσμα αυτό όχι μόνο δεν μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, αλλά διευρύνεται.

Η έλλειψη θέσεων εργασίας είναι ένας μόνο από τους λόγους που πολλοί άνθρωποι στα νησιά βρίσκονται εκτός εργατικού δυναμικού. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επιβαρύνουν την κατάσταση. Η έλλειψη παιδικών και βρεφικών σταθμών δεσμεύει χιλιάδες γυναίκες από την αγορά εργασίας, ενώ η ανεπάρκεια δομών φροντίδας ηλικιωμένων και ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τα νοικοκυριά.

Η πτώση της ανεργίας αποτελεί ασφαλώς θετική εξέλιξη. Όμως τα στοιχεία δείχνουν ότι καταγράφεται ταυτόχρονα μια πολύ μεγάλη συρρίκνωση του ενεργού εργατικού δυναμικού στα νησιά, γεγονός που συνιστά χαρακτηριστικό γνώρισμα υπανάπτυξης. Το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο η μείωση της ανεργίας, αλλά η ενίσχυση και διεύρυνση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ώστε η ανάπτυξη να στηρίζεται σε διατηρήσιμες βάσεις και όχι σε στατιστική συρρίκνωση της δεξαμενής των ανέργων.

Επιπρόσθετα, η αύξηση του εργατικού δυναμικού, που συνεπάγεται δημιουργία νέων και σταθερών θέσεων εργασίας, είναι απολύτως αναγκαία για να διασφαλιστεί ότι οι νέοι άνθρωποι θα μπορέσουν να παραμείνουν στα νησιά και ότι οι ηλικιωμένοι θα λαμβάνουν αξιοπρεπείς συντάξεις σε ένα βιώσιμο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον.