Μια παλιά εφημερίδα δεν αφηγείται μόνο τι συνέβη. Αποκαλύπτει και πώς είδαν οι άνθρωποι τα γεγονότα της εποχής τους, ποιες αγωνίες είχαν και ποιες συζητήσεις απασχολούσαν την κοινωνία. Αυτή τη διάσταση του Τύπου ως ιστορικού τεκμηρίου και φορέα γνώσης ανέδειξε το Μουσείο Τύπου της ΕΣΗΕΠΗΝ, συμμετέχοντας στην ημερίδα «Ανοικτές Βιβλιοθήκες – Ανοικτές Ιδέες», που πραγματοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου στην Αγορά Αργύρη, στην Πάτρα.

Την εκδήλωση διοργάνωσε η Βιβλιοθήκη και Κέντρο Πληροφόρησης του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, συγκεντρώνοντας εκπροσώπους 20 βιβλιοθηκών, μουσείων και αρχείων της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας. Στόχος ήταν η ανταλλαγή εμπειριών, η παρουσίαση καλών πρακτικών και η ανάπτυξη συνεργασιών για τη διάσωση και τη διάδοση της γνώσης.

Το Μουσείο Τύπου εκπροσώπησε ο γραμματέας του, Γιώργος Ηλιόπουλος, με εισήγηση με τίτλο «Ο Τύπος ως ιστορικό τεκμήριο και φορέας γνώσης: Ο ρόλος του Μουσείου Τύπου». Παρουσιάζοντας τη διαδρομή και τις συλλογές του, το περιέγραψε ως μια «ανοιχτή βιβλιοθήκη της δημοσιογραφικής μνήμης».

Ξεχωριστή παρουσία στην έκθεση τεκμηρίων που λειτούργησε έξω από τον χώρο της ημερίδας είχαν δύο σπάνια βιβλία, τα οποία παραχώρησε για λίγες ώρες το Μουσείο: η «Θουκυδίδου Ιστορία – Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος», έκδοση της Οξφόρδης του 1696, και η «Διοδώρου Σικελιώτου Ιστορική Βιβλιοθήκη», έκδοση της Βενετίας του 1604.

Στην ομιλία του, ο κ. Ηλιόπουλος αναφέρθηκε στην ίδρυση του Μουσείου από την Ένωση Συντακτών το 1956 στην Πάτρα, με αποστολή τη συγκέντρωση και τη διαφύλαξη εφημερίδων, περιοδικών, χειρογράφων και άλλων ιστορικών τεκμηρίων. Όπως επισήμανε, οι εφημερίδες αποτελούν πρωτογενείς πηγές, μέσα από τις οποίες οι ερευνητές μπορούν να ανασυνθέσουν το ιστορικό και κοινωνικό περιβάλλον μιας περιόδου.

Στον αρχειακό πλούτο του Μουσείου περιλαμβάνονται επίσης τεκμήρια που συνδέονται με την Επανάσταση του 1821, όπως το πρωτότυπο χειρόγραφο της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης, που πραγματοποιήθηκε στην Τροιζήνα το 1827, καθώς και χειρόγραφη επιστολή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ψηφιοποίηση των συλλογών, μια προσπάθεια που ξεκίνησε πριν από περίπου δύο δεκαετίες και διεύρυνε την πρόσβαση στο υλικό για την εκπαιδευτική και ερευνητική κοινότητα, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Ως επόμενο βήμα, ο κ. Ηλιόπουλος έθεσε την ουσιαστική διασύνδεση βιβλιοθηκών, μουσείων, αρχείων και πανεπιστημίων. Κοινές δράσεις, ψηφιακές εκθέσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα για μαθητές και φοιτητές, αλλά και θεματικές συλλογές για την ιστορία της Πάτρας και της Δυτικής Ελλάδας μπορούν να ενισχύσουν αυτή τη συνεργασία.

Η επαφή των νέων με τα αυθεντικά δημοσιεύματα παλαιότερων εποχών αποτέλεσε ακόμη έναν βασικό άξονα της εισήγησης. Σε συνθήκες υπερπληροφόρησης, όπως υπογράμμισε, η μελέτη των πηγών δίνει τη δυνατότητα σύγκρισης και έρευνας, συμβάλλοντας στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και στην αξιολόγηση της αξιοπιστίας των πληροφοριών.

«Η μνήμη χωρίς πρόσβαση κινδυνεύει να γίνει λήθη», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα με το οποίο έκλεισε την παρέμβασή του. Ένα μήνυμα που συνοψίζει την ανάγκη οι συλλογές να παραμένουν ζωντανές και προσβάσιμες, ώστε η γνώση που διασώζουν να φτάνει στην κοινωνία και στις επόμενες γενιές.