Δυο ακόμα σημαντικά ευρήματα από τη συνεχιζόμενη ανασκαφή στην αρχαία Άντισσα στη δυτική Λέσβο, γίνονται γνωστά και επίσημα στο ευρύ κοινό, με την ταινία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λέσβου «Ανακαλύπτοντας την αρχαία Άντισσα της Λέσβου» που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα.

Πρόκειται για μια εντυπωσιακή, καλότεχνη μαρμάρινη κεφαλή αγάλματος της υγείας του 3ου αιώνα πριν το Χριστό. (Στο εύρημα αυτό είχε αναφερθεί το «Ν» στις 12 του περασμένου Ιουνίου). Και ένα σιδερένιο σφενδοβόλο όπλο του 14ου αιώνα μετά το Χριστό που είχε χρησιμοποιηθεί για την άμυνα του κάστρου των Αγίων Θεοδώρων το οποίο και ταυτίζεται πλέον ανοικτά με την αρχαία Άντισσα.

Σιδερένιο σφενδοβόλο όπλο του 14ου αιώνα. Χρησιμοποιήθηκε στην άμυνα της καστροπολιτείας το 1462 κατά την πολιορκία από τους Οθωμανούς

Και τα δυο ευρήματα βρέθηκαν το ένα δίπλα στο άλλο, ανατολικά της κεντρικής πύλης του νότιου επιθαλάσσιου τείχους, κοντά στη λίθινη σκάλα του περιδρόμου των μεσαιωνικών τειχών. Και σύμφωνα με τους αρχαιολόγους αναμίχτηκαν κατά την πτώση των τειχών του μεσαιωνικού κάστρου το 1462 όταν αυτό πολιορκήθηκε, κατελήφθη και καταστράφηκε από τους Οθωμανούς.

Ας σημειώσουμε εδώ, ότι όπως πρόσφατα επίσημα ανακοινώθηκε, εντοπίσθηκε κατά τις ανασκαφές πεσμένο, τμήμα μαρμάρινου υπέρθυρου, μήκους 3.50μ. που βρέθηκε κοντά στη θεμελίωση της βυζαντινής πύλης του κάστρου. Το υπέρθυρο φέρει ανάγλυφα τα οικόσημα της δυναστείας των Γατελούζων, καθώς και των Παλαιολόγων, τα οποία έως σήμερα ήταν γνωστά από αντίστοιχα του μεσαιωνικού κάστρου της Μυτιλήνης και υποδηλώνουν την παράδοση της διακυβέρνησης της Λέσβου, αλλά και των κάστρων της από τους Βυζαντινούς στους Γατελούζους στα 1355 μ.Χ. Το πιο ενδιαφέρον όμως του υπερθύρου αυτού της βυζαντινής πύλης είναι ότι βρέθηκε δίπλα στο οικόσημο των Παλαιολόγων αντί του δικέφαλου αετού, συμβόλου του Βυζαντίου, η απεικόνιση ενός κάστρου με την κύρια πύλη και τους τρεις ορθογώνιους πύργους στην ακρόπολη, απεικόνιση η οποία ερμηνεύεται προς το παρόν, ότι ταυτίζεται με το βυζαντινό κάστρο των Αγίων Θεοδώρων.

Το «Οβριόκαστρο» όπως είναι γνωστός ο αρχαιολογικός χώρος της αρχαίας Άντισσας όπου πραγματοποιείται η ανασκαφή, βρίσκεται πολύ κοντά στο σημερινό Σκαλοχώρι στα διοικητικά όρια του οποίου και ανήκει και εκτείνεται σε βραχώδες ύψωμα, σε στρατηγικής σημασίας θέση που ελέγχει τον διάπλου μεταξύ της Λέσβου και της Μικράς Ασίας.

Στο χερσαίο ύψωμα, σύμφωνα με τις φιλολογικές μαρτυρίες και τις μαρτυρίες των περιηγητών και πλέον και σύμφωνα με τα ανασκαφικά ευρήματα, υψωνόταν το ομώνυμο κάστρο, αφιερωμένο στους στρατιωτικούς Αγίους Θεοδώρους, οι οποίοι προστάτευαν και την ομώνυμη καστροπολιτεία. Ο μοναχός περιηγητής Buoendelmonti αναφέρει το 1422 το κάστρο των Αγίων Θεοδώρων ως ένα από τα επτά της Λέσβου, ενώ Συνοδικές αποφάσεις αναφέρονται σε αυτό ως καστροπολιτεία.

Για τη θέση του κάστρου, ο Ι. Κοντής στο ιστορικό για τη Λέσβο έργο του «Λεσβιακό Πολύπτυχο» (Ι. Κοντής, Λεσβιακό Πολύπτυχο, Αθήνα 1973) αναφέρει ότι «η αρχαία πόλη της Άντισσας, βρισκόταν στο έρημο σήμερα Οβριόκαστρο, όπως ονομάστηκε η θέση από το κάστρο που χτίστηκε εκεί την εποχή της κυριαρχίας των Γατελούζων». Για την χαρτογράφηση της επικράτειας της αρχαίας πόλης, ο Γερμανός αρχαιολόγος Robert Koldewayτο 1890 οριοθετεί τον χώρο που κατείχε η πόλη από το μεταγενέστερο μεσαιωνικό κάστρο και τον λόφο του που χαρακτηρίζεται ως ακρόπολη.

Για την αρχαιολογική έρευνα της αρχαίας πόλης, πρώτη στα 1931 και 1932 η Αγγλίδα αρχαιολόγος Winfried Lamb, γνωστή σαν miss Lamb (η οποία ανάσκαψε και την προϊστορική Θερμή), πραγματοποίησε εκ μέρους της Αγγλικής Αρχαιολογικής Σχολής ανασκαφικές τομές εκτός του Οβριόκαστρου, οι οποίες επιβεβαίωσαν την κατοίκηση της περιοχής από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού (τελευταίους αιώνες της 2ης π. Χ. χιλιετίας) έως την αρχαϊκή περίοδο (ύστερος 7ος - 6ος αιώνας π. Χ.), αλλά και την υστεροκλασική περίοδο (4ος αιώνας π. Χ). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα αψιδωτά κτίρια που βρίσκει η miss Lamb, τα οποία χρονολογούνται στον 8ο και 7ο αιώνα π. Χ. και τα οποία χαρακτηρίζονται ως ιερά. Από τις έρευνές της αυτές, διαπιστώθηκε στο απέναντι από τον λόφο του Οβριοκάστρου, ύψωμα, τμήμα της αρχαϊκής και κλασικής οχύρωσης, καθώς και η νεκρόπολη της αρχαίας Άντισσας που βρίσκεται ανατολικά και νότια.