Πώς έμοιαζε η Λέσβος στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα; Ποιες ιστορίες κρύβουν οι παλιές εφημερίδες και τα βιβλία για το εμπόριο, τη μετανάστευση και τις θαλάσσιες συνδέσεις του νησιού; Μαθητές και μαθήτριες του 6ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης αναζήτησαν τις απαντήσεις μέσα από μια εκπαιδευτική διαδρομή που συνέδεσε την ιστορική έρευνα με την ψηφιακή δημιουργία.

Η δράση βρέθηκε στο επίκεντρο της παρουσίασης της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης στη Συνάντηση Χρηστών ArcGIS Ελλάδας – Κύπρου 2026, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 21 και 22 Οκτωβρίου. Με τίτλο «Από το αρχείο στον χάρτη: Η Λέσβος και ο κόσμος μέσα από έναν αφηγηματικό χάρτη», η διευθύντρια της Βιβλιοθήκης, Μαρία Γρηγορά, παρουσίασε τον τρόπο με τον οποίο οι ιστορικές πηγές μπορούν να γίνουν αφετηρία για μια διαφορετική γνωριμία των παιδιών με τον τόπο τους.

Από τις σελίδες των αρχείων στα ιστορικά Λαδάδικα

Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το εμπόριο και οι θαλάσσιοι δρόμοι της Λέσβου (τέλη 19ου – αρχές 20ού αιώνα)» υλοποιήθηκε πιλοτικά κατά το σχολικό έτος 2025–2026. Συνεργάστηκαν η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης, το τμήμα ΣΤ2΄ του 6ου Δημοτικού Σχολείου και το Εργαστήριο Χαρτογραφίας και Γεωπληροφορικής του Τμήματος Γεωγραφίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Οι μαθητές και οι μαθήτριες μελέτησαν παλιές εφημερίδες, βιβλία και αρχειακό υλικό, αναζητώντας ίχνη της ζωής και της δραστηριότητας των ανθρώπων μιας άλλης εποχής. Η έρευνα συνδυάστηκε με ξενάγηση στα ιστορικά Λαδάδικα, φέρνοντας τα παιδιά σε επαφή με τον χώρο στον οποίο συνδέονται η μνήμη της πόλης και η εμπορική της ιστορία.

Το εμπόριο, οι μετακινήσεις των ανθρώπων και οι θαλάσσιες διαδρομές αποτέλεσαν τους βασικούς άξονες αυτής της αναζήτησης, ανοίγοντας ένα παράθυρο στις σχέσεις της Λέσβου με τον ευρύτερο κόσμο.

Τα παιδιά έγιναν δημιουργοί της αφήγησης

Με τη χρήση των εφαρμογών ArcGIS StoryMaps και Survey123, το υλικό της έρευνας συνδέθηκε με τις δυνατότητες των ψηφιακών χαρτών και της αφήγησης.

Τα παιδιά δημιούργησαν βίντεο, podcast, διαλόγους και σενάρια, δίνοντας τη δική τους δημιουργική ματιά στις ιστορίες που ανακάλυψαν. Από την ανάγνωση μιας ιστορικής πηγής πέρασαν στην επιλογή και την παρουσίαση του υλικού, συμμετέχοντας ενεργά στη διαμόρφωση των αφηγημάτων.

Έτσι, η γνωριμία με το παρελθόν απέκτησε περισσότερες μορφές έκφρασης. Ο γραπτός λόγος συναντήθηκε με την εικόνα, τον ήχο και τον χάρτη, ενώ η τοπική ιστορία έγινε πεδίο έρευνας, συνεργασίας και δημιουργίας.

Μια συνεργασία που ένωσε βιβλιοθήκη, σχολείο και πανεπιστήμιο

Για την υλοποίηση της δράσης συνεργάστηκαν η Μαρία Γρηγορά και η Φανή Μαρωνίτου από τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης, η Ερμιόνη Παπαδοπούλου και ο Σταύρος Προεστάκης από το Εργαστήριο Χαρτογραφίας και Γεωπληροφορικής του Πανεπιστημίου Αιγαίου, καθώς και η εκπαιδευτικός Γεωργία Λυμπέρη, μαζί με τους μαθητές και τις μαθήτριες του ΣΤ2΄ του 6ου Δημοτικού Σχολείου Μυτιλήνης του σχολικού έτους 2025–2026.

Η παρουσίαση στην Αθήνα ανέδειξε αυτή τη σύμπραξη και τις δυνατότητες αξιοποίησης των συλλογών της Βιβλιοθήκης στην εκπαίδευση, με την ψηφιακή τεχνολογία να προσφέρει νέους τρόπους προσέγγισης και παρουσίασης του ιστορικού υλικού.

Δύο ψηφιακά αφηγήματα ανοίγουν το ταξίδι στο κοινό

Η δουλειά των συμμετεχόντων αποτυπώνεται σε δύο δημοσιευμένα ψηφιακά αφηγήματα. Μέσα από τα QR codes που συνοδεύουν την ανακοίνωση της Βιβλιοθήκης, το κοινό μπορεί να τα ανακαλύψει και να ακολουθήσει τις διαδρομές της έρευνας.

Οι ιστορίες που ξεκίνησαν από τις σελίδες των αρχείων αποκτούν πλέον νέους αναγνώστες, μέσα από τους χάρτες και τη δημιουργική ματιά των παιδιών της Μυτιλήνης.