Λίγο μετά την αποφυλάκισή του, τον Αύγουστο του 1973, ο Αλέξανδρος Παναγούλης μίλησε στον Ιταλό δημοσιογράφο Sylvano Agosti. Δεκαπέντε λεπτά από εκείνη τη συνέντευξη θα προβληθούν στο φουαγιέ του Δημοτικού Θεάτρου Μυτιλήνης την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2026, στις 18.30, στην παρουσίαση του βιβλίου «Αλέξανδρος Παναγούλης – Απείθεια στο θάνατο» που διοργανώνει ο Δήμος Μυτιλήνης.

Η αφιερωματική έκδοση κυκλοφόρησε από τις Εκδόσεις Καστανιώτη και την Πολιτιστική Εταιρεία Αρχιπέλαγος, με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον θάνατο του Παναγούλη την Πρωτομαγιά του 1976. Συγκεντρώνει κείμενα 31 ιστορικών, συγγραφέων και καλλιτεχνών, γραμμένα ειδικά για το βιβλίο, που φωτίζουν τη ζωή και τη δράση του αγωνιστή της αντιδικτατορικής αντίστασης. Στις σελίδες του περιλαμβάνονται επίσης σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα, κείμενα διεθνών προσωπικοτήτων, καθώς και κείμενα και ποιήματα του ίδιου του Παναγούλη.

Την έκδοση επιμελήθηκαν δύο συνεργάτες του, ο αρχιτέκτονας και πρώην υπουργός Νίκος Σηφουνάκης και ο γιατρός Θανάσης Πετρίδης. Το εξώφυλλο είναι πρωτότυπη σύνθεση του ζωγράφου και σκιτσογράφου Δημήτρη Χαντζόπουλου.

Η συνέντευξη του 1973 και το ποίημα που διαβάζει ο Ξαρχάκος

Την εκδήλωση θα προλογίσει ο δήμαρχος Μυτιλήνης Παναγιώτης Χριστόφας. Για το βιβλίο θα μιλήσουν ο νομικός Βαγγέλης Γκιουγκής, πρόεδρος του Συνδέσμου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967–1974 (ΣΦΕΑ), και ο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Χαιρετισμό θα απευθύνουν ο Νίκος Σηφουνάκης και ο πολιτικός μηχανικός Μιλτιάδης Κλωνιζάκης, γιος του Γιάννη Κλωνιζάκη, συναγωνιστή του Παναγούλη. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος Στρατής Μπαλάσκας.

Το δεκαπεντάλεπτο βίντεο με τη συνέντευξη του 1973 ετοίμασε η Πολιτιστική Εταιρεία Αρχιπέλαγος με υλικό από το Αρχείο της ΕΡΤ. Η βραδιά θα κλείσει με μια σπάνια επτάλεπτη ηχογράφηση, στην οποία ο Σταύρος Ξαρχάκος διαβάζει το ποίημα «Σκηνές – Μνήμες» του Αλέξανδρου Παναγούλη.

Από την αντίσταση στη χούντα στα έδρανα της Βουλής

Στέλεχος της Ελληνικής Δημοκρατικής Νεολαίας (ΕΔΗΝ) και φοιτητής Μηχανολόγος Μηχανικός στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ο Παναγούλης υπηρετούσε στο 85ο Σύνταγμα Πεζικού στη Βέροια όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Λιποτάκτησε, ίδρυσε την οργάνωση «Ελληνική Αντίσταση» και κατέφυγε στην Κύπρο. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, σχεδίασε μαζί με στενούς συνεργάτες του την απόπειρα κατά του δικτάτορα Γεωργίου Παπαδόπουλου, στις 13 Αυγούστου 1968, στη λεωφόρο Αθηνών–Σουνίου.

Η απόπειρα απέτυχε. Ο Παναγούλης συνελήφθη και βασανίστηκε. Στο έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών κατήγγειλε τα βασανιστήρια και κατονόμασε τους βασανιστές του. Στις 17 Νοεμβρίου 1968 καταδικάστηκε δις εις θάνατον και αρνήθηκε να ζητήσει χάρη. Η διεθνής κινητοποίηση απέτρεψε την εκτέλεσή του.

Στα πέντε χρόνια της κράτησής του στο ΕΑΤ–ΕΣΑ και στις Στρατιωτικές Φυλακές Μπογιατίου έκανε επανειλημμένες απεργίες πείνας και απόπειρες απόδρασης. Τον Ιούνιο του 1969 κατάφερε να αποδράσει, αλλά συνελήφθη ξανά πέντε ημέρες αργότερα. Αποφυλακίστηκε με τη γενική αμνηστία του Αυγούστου του 1973 και τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς έφτασε στην Ιταλία, όπου συνέχισε την αντιδικτατορική δράση του.

Μετά την πτώση της δικτατορίας επέστρεψε στην Ελλάδα. Στις πρώτες εκλογές της Μεταπολίτευσης, στις 17 Νοεμβρίου 1974, εξελέγη βουλευτής στη Β΄ Αθηνών με την Ένωση Κέντρου. Στις αρχές του 1976 ανεξαρτητοποιήθηκε. Σκοτώθηκε σε ηλικία 36 ετών, τα ξημερώματα της Πρωτομαγιάς του 1976, ενώ οδηγούσε στη λεωφόρο Βουλιαγμένης.