
Σημαντικές εξελίξεις για την ηλεκτρική διασύνδεση της Λέσβου με το ηπειρωτικό σύστημα προέκυψαν από τη συνεδρίαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Βορείου Αιγαίου την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου. Ο ΑΔΜΗΕ δήλωσε διατεθειμένος να εξετάσει εναλλακτική θέση για τον υποσταθμό της Δυτικής Λέσβου, μετά τις έντονες αντιδράσεις για την εγκατάστασή του σε παραγωγικούς ελαιώνες του Πολιχνίτου. Παράλληλα, άνοιξε η συζήτηση για την υπογειοποίηση της γραμμής υψηλής τάσης προς τη Μυτιλήνη, με βασικό ζητούμενο την προστασία των δασικών εκτάσεων από τον κίνδυνο πυρκαγιάς.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε με εισήγηση του Περιφερειάρχη Κώστα Μουτζούρη και συμμετοχή του Γιάννη Μάργαρη, Γενικού Διευθυντή Έργων του ΑΔΜΗΕ, και του Μιχάλη Χατζηπάνου, Διευθυντή Έργων Μεταφοράς. Παρεμβάσεις έκαναν εκπρόσωποι του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Κοινότητας Πολιχνίτου, επιστημονικοί συνεργάτες και περιφερειακοί σύμβουλοι.
Ο Γιάννης Μάργαρης παρουσίασε τον σχεδιασμό της διασύνδεσης του Βορειοανατολικού Αιγαίου, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,42 δισ. ευρώ, που θα υλοποιηθεί σε τρεις τεχνικές φάσεις.
Η πρώτη περιλαμβάνει τη σύνδεση Θράκης, Λήμνου και Δυτικής Λέσβου, καθώς και τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας προς τη Μυτιλήνη, με προγραμματισμένη ολοκλήρωση το πρώτο εξάμηνο του 2030. Στη δεύτερη φάση προβλέπονται οι διασυνδέσεις Δυτικής Λέσβου – Χίου, Σάμου – Κω και Σκύρου – Εύβοιας, ενώ η τρίτη αφορά τις συνδέσεις Δυτικής Λέσβου – Σκύρου και Χίου – Σάμου. Οι δύο τελευταίες φάσεις προγραμματίζονται για το δεύτερο εξάμηνο του ίδιου έτους.
Σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, το νέο δίκτυο θα περιορίσει την εξάρτηση των νησιών από τους πετρελαϊκούς σταθμούς παραγωγής, θα μειώσει τις εκπομπές ρύπων και θα ενισχύσει την ασφάλεια της ηλεκτροδότησης, δημιουργώντας εναλλακτικές διαδρομές τροφοδοσίας σε περιπτώσεις βλαβών.
Ο κ. Μάργαρης σημείωσε ότι το ετήσιο κόστος λειτουργίας και καυσίμων των τοπικών σταθμών παραγωγής στο Βόρειο Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα φτάνει περίπου το ένα δισεκατομμύριο ευρώ, ποσό που επιβαρύνει τους καταναλωτές μέσω των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας.
Στο επίκεντρο βρέθηκε η χωροθέτηση του υποσταθμού της Δυτικής Λέσβου, προϋπολογισμού 45,8 εκατ. ευρώ, ο οποίος σχεδιάζεται σε έκταση περίπου 82 στρεμμάτων, δύο χιλιόμετρα νότια της Νυφίδας, στην ευρύτερη περιοχή του Πολιχνίτου.
Πρόκειται για εγκατάσταση κλειστού τύπου GIS, με τον βασικό ηλεκτρολογικό εξοπλισμό εντός κτιρίων, η οποία θα αποτελέσει κεντρικό κόμβο του δικτύου διασύνδεσης.
Ο Μιχάλης Χατζηπάνος εξήγησε ότι είχαν εξεταστεί αρκετές εναλλακτικές θέσεις. Η αρχική απορρίφθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό λόγω πεδίου βολής, δεύτερη από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, ενώ άλλες περιοχές αποκλείστηκαν για λόγους προστασίας της ορνιθοπανίδας ή επειδή δεν διέθεταν επαρκή έκταση.
«Κατανοούμε πόσο σημαντική είναι η ελιά στη ζωή του νησιού. Δεν είναι μια απόφαση που την παίρνουμε ελαφρά τη καρδία», ανέφερε, διευκρινίζοντας ότι η αρχική προτίμηση του ΑΔΜΗΕ αφορούσε χέρσα περιοχή.
Ο Γιάννης Μάργαρης δήλωσε ότι μπορεί να εξεταστεί νέα θέση, εφόσον πληροί τις τεχνικές και περιβαλλοντικές προϋποθέσεις. Επισήμανε ωστόσο ότι μεγάλη απομάκρυνση από την αρχική χωροθέτηση θα απαιτούσε αλλαγές στον σχεδιασμό και πιθανότατα στο χρονοδιάγραμμα.
Έντονη κριτική άσκησε ο αντιδήμαρχος Πολιχνίτου Γιώργος Αλάνης, υπενθυμίζοντας ότι το Δημοτικό Συμβούλιο Δυτικής Λέσβου έχει γνωμοδοτήσει αρνητικά στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
«Όχι γιατί δεν θέλουμε να γίνει το έργο, αλλά γιατί δεν υπήρχε στοιχειώδης διαβούλευση», τόνισε.
Απευθυνόμενος στους εκπροσώπους του ΑΔΜΗΕ, σημείωσε χαρακτηριστικά ότι είχαν προηγηθεί επαφές με τον στρατό, το ναυτικό και την αρχαιολογία, όχι όμως με τον Δήμο Δυτικής Λέσβου.
Ο κ. Αλάνης αποκάλυψε ότι από τον Αύγουστο του 2024 ο Δήμος είχε ζητήσει εγγράφως ενημέρωση για τα χαρακτηριστικά και την περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου, χωρίς να λάβει απάντηση.
Παράλληλα, κατήγγειλε ότι ιδιοκτήτες ελαιοκτημάτων πληροφορήθηκαν μόλις πρόσφατα πως οι περιουσίες τους ενδέχεται να απαλλοτριωθούν, ενώ αναφέρθηκε σε αποτυπώσεις ιδιωτικών εκτάσεων χωρίς προηγούμενη ενημέρωση.
«Αυτό που γίνεται σήμερα, κύριε Περιφερειάρχα, θα έπρεπε να γίνει πριν από έναν με ενάμιση χρόνο», υπογράμμισε, ζητώντας επικαιροποίηση της μελέτης και ουσιαστική συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
Η αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος Δυτικής Λέσβου, κ. Βατή, στάθηκε στην απουσία ολοκληρωμένης μελέτης για τη διασύνδεση από τη Δυτική Λέσβο έως τη Μυτιλήνη.
Όπως εξήγησε, τα στοιχεία που είχαν τεθεί υπόψη του Δημοτικού Συμβουλίου δεν αποτύπωναν το σύνολο του έργου, ενώ η προοπτική κατασκευής εναέριας γραμμής υψηλής τάσης μέσα από μεγάλες δασικές εκτάσεις δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς για την πυροπροστασία.
Υπενθύμισε επίσης τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις των δασικών υπηρεσιών και ζήτησε ενιαία περιβαλλοντική αξιολόγηση της πρώτης φάσης, ώστε να εξεταστούν όλες οι επιπτώσεις και οι εναλλακτικές λύσεις.
Επιστημονικοί συνεργάτες του Δήμου έθεσαν επιπλέον ερωτήματα για την επάρκεια των εναλλακτικών χωροθετήσεων, την έναρξη διαδικασιών απαλλοτρίωσης πριν από την ολοκλήρωση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και τον ρόλο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου.
Ο ΑΔΜΗΕ υπερασπίστηκε τη διαδικασία αδειοδότησης, αναγνωρίζοντας πάντως ότι ο Δήμος Δυτικής Λέσβου δεν είχε συμπεριληφθεί στην αρχική άτυπη διαβούλευση.
Τις ανησυχίες των κατοίκων μετέφερε και η πρόεδρος της Κοινότητας Πολιχνίτου, Ιωάννα Καλαθά, υπογραμμίζοντας ότι ο υποσταθμός προβλέπεται μέσα στον κεντρικό ελαιώνα του χωριού, περίπου ένα χιλιόμετρο από τον οικισμό.
Η ίδια τόνισε ότι οι αντιδράσεις δεν περιορίζονται στους ιδιοκτήτες των εκτάσεων που ενδέχεται να απαλλοτριωθούν, αλλά εκφράζονται από ευρύτερο τμήμα της τοπικής κοινωνίας, που ανησυχεί για την απώλεια παραγωγικής γης και τις περιβαλλοντικές συνέπειες.
Σημαντική ήταν η τοποθέτηση του Γιάννη Μάργαρη για τη δυνατότητα κατασκευής υπόγειας γραμμής υψηλής τάσης από τη Δυτική Λέσβο προς τη Μυτιλήνη.
Όπως εξήγησε, το κόστος υπογειοποίησης μπορεί να είναι περίπου δέκα φορές μεγαλύτερο από εκείνο μιας εναέριας γραμμής. Ενδεικτικά ανέφερε ότι ένα έργο 10 εκατ. ευρώ μπορεί να φτάσει τα 100 εκατ. ευρώ εάν κατασκευαστεί υπόγεια.
Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι ο ΑΔΜΗΕ δεν αποκλείει αυτή τη λύση.
«Εμείς δεν έχουμε κανένα λόγο να αρνηθούμε να μελετήσουμε το υπόγειο καλώδιο», τόνισε, διευκρινίζοντας ότι η έγκριση του πρόσθετου κόστους αποτελεί αρμοδιότητα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας.
Στο πλαίσιο αυτό, ανέφερε ότι μπορεί να εκπονηθεί σχετική μελέτη και να υποβληθεί επίσημο αίτημα, με ενημέρωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Περιφέρειας και των Δήμων της Λέσβου.
Πρόκειται για μια δυνατότητα που παραμένει υπό εξέταση και όχι για ειλημμένη απόφαση υπογειοποίησης.
Ο Περιφερειάρχης Κωνσταντίνος Μουτζούρης, επικαλούμενος την εμπειρία του από τη χωροθέτηση μεγάλων ενεργειακών εγκαταστάσεων, υπογράμμισε ότι η προστασία του περιβάλλοντος και η κοινωνική αποδοχή πρέπει να αποτελούν βασικά κριτήρια στον σχεδιασμό.
Εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη διάθεση του ΑΔΜΗΕ να επανεξετάσει τη θέση του υποσταθμού, λέγοντας χαρακτηριστικά «Βάζετε μια νέα αρχή στο θέμα του υποσταθμού. Εγώ ικανοποιούμαι πλήρως».
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το οικονομικό κόστος δεν μπορεί να καθορίζει κάθε επιλογή, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας.
«Δεν είναι το κόστος που πρέπει να μας οδηγεί», σημείωσε, επιμένοντας στην ανάγκη να εξεταστεί με ιδιαίτερη προσοχή η διέλευση εναέριας γραμμής από τη μεγάλη δασική ζώνη της Λέσβου.
Στη συζήτηση παρενέβησαν επίσης η Αναστασία Αντωνέλλη και ο Θεόδωρος Βαλσαμίδης, ενώ τέθηκαν ζητήματα για τη χωροθέτηση, τα οφέλη του έργου και τις επιπτώσεις στην τοπική παραγωγή.
Από την πλευρά του ΑΔΜΗΕ διευκρινίστηκε ότι η επιλογή της Δυτικής Λέσβου ως κεντρικού κόμβου συνδέεται με τεχνικούς περιορισμούς των υποβρύχιων καλωδίων, καθώς οι αποστάσεις προς Λήμνο, Χίο και Σκύρο πρέπει να παραμένουν μέσα στα επιτρεπτά όρια του συγκεκριμένου συστήματος.
Στο θέμα των ανταποδοτικών ωφελημάτων, ο κ. Μάργαρης εμφανίστηκε ανοιχτός στην εξέταση συγκεκριμένων προτάσεων για έργα τοπικής υποδομής, υπό την προϋπόθεση έγκρισης των σχετικών δαπανών από τη Ρυθμιστική Αρχή.
Η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε με την πρόταση του ΑΔΜΗΕ να πραγματοποιηθεί επιτόπια διερεύνηση εναλλακτικών θέσεων, με τη συμμετοχή του Δήμου Δυτικής Λέσβου, της Κοινότητας Πολιχνίτου και των αρμόδιων υπηρεσιών.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω των στενών χρονικών περιθωρίων. Ο σχεδιασμός προβλέπει ολοκλήρωση των αδειοδοτήσεων το πρώτο εξάμηνο του 2027, των απαλλοτριώσεων το δεύτερο εξάμηνο και κατασκευαστική περίοδο έως το 2030.
Η δέσμευση του ΑΔΜΗΕ δεν συνεπάγεται οριστική αλλαγή της χωροθέτησης. Αποτελεί όμως ουσιαστική εξέλιξη, καθώς ανοίγει τον δρόμο για επανεξέταση μιας εγκατάστασης που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στην περιοχή του Πολιχνίτου.
Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η αναζήτηση μιας τεχνικά κατάλληλης έκτασης που θα περιορίζει τις απώλειες παραγωγικών ελαιώνων, ενώ παράλληλα θα ξεκαθαρίσει η δυνατότητα υπογειοποίησης της γραμμής προς τη Μυτιλήνη. Δύο αποφάσεις που θα καθορίσουν όχι μόνο την πορεία του μεγάλου ενεργειακού έργου, αλλά και το αποτύπωμά του στη Λέσβο για τις επόμενες δεκαετίες.