× Στο Νησί
SOCIAL MEDIA

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»

Ο Βασίλης Τεντόμας μετάφέρει για πρώτη φορά την μαρτυρία του στο «Ν» με βαθιά συγκίνηση για όσα έζησε τη νύχτα της εισβολής στο Πολυτεχνείο και τα όσα προηγήθηκαν -Η γνωριμία του με τη Μαρία Ζερβού που έγινε σύντροφος της ζωής του

Γράφει ο ΘΡΑΣΟΣ ΑΒΡΑΑΜ Δημοσίευση 17/11/2026

«53 χρόνια δεν μιλούσα για το Πολυτεχνείο. Δεν ήθελα να θυμάμαι...»
' χρόνος ανάγνωσης

Προσθέστε το Νησί στις αναζητήσεις σας

Add stonisi.gr on Google ↗

53 χρόνια μετά, ο Βασίλης Τεντόμας θυμάται με κάθε λεπτομέρεια τη νύχτα που το τανκ γκρέμισε την πύλη του Πολυτεχνείου. Τη στιγμή που έτρεχε να σωθεί, τους πυροβολισμούς στους γύρω δρόμους, τα κουδούνια που χτυπούσαν αναζητώντας καταφύγιο, τη διαφυγή από ταράτσα σε ταράτσα. Και μαζί με όλα αυτά, τη Μαρία Ζερβού, την τότε κοπέλα του, που βρισκόταν επίσης μέσα στο Πολυτεχνείο και βοηθούσε τους τραυματίες.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Καλεσμένος στον ραδιοφωνικό σταθμό «ΣΤΟ ΝΗΣΙ» 99 FM, ανήμερα της 53ης επετείου της εξέγερσης, ο Βασίλης Τεντόμας μίλησε για πρώτη φορά τόσο ανοιχτά για τη δική του συμμετοχή στα γεγονότα. Μια συνέντευξη στην οποία η συγκίνηση ήταν εμφανής, με τη φωνή του να σπάει και την αφήγηση να διακόπτεται αρκετές φορές.

«53 χρόνια τώρα είχα βάλει σκοπό να μη μιλήσω για τη δική μου παρουσία στο Πολυτεχνείο για δύο λόγους. Ο ένας είναι ότι δεν ήθελα να θεωρηθεί ότι αυτοπροβάλλομαι σαν αντιστασιακός. Δεν ήμουν αντιστασιακός, δεν ήμουν σε καμία αντιστασιακή οργάνωση. Δεν φυλακίστηκα», είπε και σταμάτησε συγκινημένος.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

«Και ο δεύτερος λόγος είναι αυτός τώρα που καταλάβατε. Είναι ότι όλα αυτά, όταν τα θυμάμαι, τα μιλάω μετά με μεγάλη δυσκολία».

Από το ραντεβού με τη Μαρία στην κατάληψη του Πολυτεχνείου

Η ιστορία του ξεκινά τον Φεβρουάριο του 1973, όταν είχε συμμετάσχει στην πρώτη  φοιτητική κινητοποίηση στο Πολυτεχνείο, με αφορμή τη δυνατότητα της δικτατορίας να διακόπτει τις αναβολές στράτευσης των φοιτητών.

Εκείνη την ημέρα κατάφερε να αποφύγει τη σύλληψη. Θυμάται μάλιστα με ιδιαίτερη συγκίνηση ότι είχε ραντεβού με τη Μαρία στη φοιτητική εστία.

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

«Στην οποία συμφωνήσαμε ότι θα είμαστε για πάντα μαζί», λέει, με τη φωνή του να σπάει ξανά. Μια υπόσχεση που κράτησαν, αφού οι δυο τους παραμένουν μαζί μέχρι σήμερα.

Στις 14 Νοεμβρίου 1973, τελειόφοιτος τότε της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών, πήγε στο Πολυτεχνείο για να συμμετάσχει στις φοιτητικές συνελεύσεις. Εκείνο το απόγευμα είχε προγραμματίσει να παρουσιάσει τη Μαρία σε μια θεία του.

«Είχα πάει κουστουμαρισμένος, γιατί είχαμε κανονίσει με τη Μαρία να πάμε σε μια θεία μου, να γνωρίσει την αρραβωνιαστικιά».

ΔΙΑΦΗΜΙΣΗ

Όταν αποφασίστηκε η παραμονή των φοιτητών στο Πολυτεχνείο, της τηλεφώνησε.

«Μαρία, εμένα ξέχασέ με για το απόγευμα. Θα είμαι εδώ».

Λίγο αργότερα την είδε να έρχεται.

«Μετά από λίγο βλέπω και τη Μαρία απ' έξω. Μπήκε μέσα. Ήρθε κι εκείνη και άρχισε το πανηγύρι».

Ο ίδιος ανέλαβε καθήκοντα περιφρούρησης στις εισόδους, καθώς γνώριζε καλά τους χώρους του ιδρύματος. Η Μαρία βρέθηκε στο πρόχειρο νοσοκομείο, προσφέροντας βοήθεια στους τραυματίες.

Η προειδοποίηση για τα τανκς

Το απόγευμα της Παρασκευής 16 Νοεμβρίου, ο Βασίλης Τεντόμας βρισκόταν στην είσοδο της οδού Τοσίτσα, όταν ένας καθηγητής του Πολυτεχνείου τον πλησίασε προσεκτικά.

«Μου φωνάζει, ψιτ, ψιτ, έλα να σου πω».

Η πληροφορία που του μετέφερε ήταν καθοριστική.

«Να πας να πεις στη Συντονιστική Επιτροπή ότι απόψε θα μπουν τα τανκς».

Ο ίδιος έσπευσε να ενημερώσει τη Συντονιστική Επιτροπή. Λίγες ώρες αργότερα η προειδοποίηση επιβεβαιώθηκε.

Θυμάται το άρμα μάχης έξω από την κεντρική πύλη και τον συμφοιτητή του Κυριάκο Σταμέλο, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής, να ανεμίζει μια λευκή φανέλα, προσπαθώντας να δείξει τις ειρηνικές διαθέσεις των φοιτητών.

«Εμείς ήμασταν περίπου 15 μέτρα από την πόρτα. Οπότε μόλις μπαίνει το τανκ μέσα, κάνουμε στροφή και τρέχουμε προς τα πίσω».

Μέσα στον πανικό κάποιος του πάτησε το παπούτσι, το οποίο βγήκε από το πόδι του. Γύρισε να το πάρει και συνέχισε να τρέχει προς το κτίριο Γκίνη, από την πλευρά της Στουρνάρη.

«Πέσαν τα κάγκελα κάτω, βγήκαμε έξω. Απ' έξω στρατός και αστυνομία, αγριότητες, πυροβολισμοί».

Η αγωνιώδης διαφυγή και η Μαρία που έμεινε πίσω

Στους γύρω δρόμους οι φοιτητές προσπαθούσαν να κρυφτούν.«Χτυπάγαμε κουδούνια για να μπούμε σε κάποια πολυκατοικία. Χτυπάγαμε στη μία, δεν απαντούσαν. Χτυπάγαμε στην άλλη, δεν μας δεχόντουσαν».

Τελικά, ένας υπάλληλος του ΟΤΕ τούς άνοιξε και έκρυψε περίπου 15 με 20 άτομα στο υπόγειο. Ανάμεσά τους βρισκόταν και η δεκαπεντάχρονη αδελφή του Κυριάκου Σταμέλου, η οποία έκλαιγε πιστεύοντας ότι το τανκ είχε σκοτώσει τον αδελφό της.

Το πρωί, όταν πληροφορήθηκαν ότι η αστυνομία πραγματοποιούσε έρευνες, αναγκάστηκαν να φύγουν.

«Ανεβαίνουμε στην ταράτσα πάνω. Εγώ και μερικοί άλλοι που είχαμε μια καλύτερη ευκινησία πηδάγαμε από ταράτσα σε ταράτσα».

Ένας συμφοιτητής τού έδωσε ένα πουλόβερ, καθώς είχε μείνει μόνο με το πουκάμισό του, και τελικά κατάφερε να φτάσει στην πλατεία Κάνιγγος και από εκεί με τρόλεϊ στην Καλλιθέα, όπου έμεναν η μητέρα και η αδελφή του.

Την ίδια ώρα, όμως, δεν γνώριζε τι είχε απογίνει η Μαρία.

Εκείνη είχε παραμείνει στο πρόχειρο νοσοκομείο του Πολυτεχνείου, μέχρι που εισέβαλαν στρατιώτες.«Είχαν μπει οι στρατιώτες μέσα με προτεταμένες τις ξιφολόγχες, οι οποίοι είχαν πάει μέχρι το νοσοκομείο απάνω και τους βγάλανε κακήν κακώς απ' έξω».

Η Μαρία κατάφερε να βγει από την Τοσίτσα, όπου συνάντησε μια γυναίκα που αναζητούσε απεγνωσμένα το παιδί της. Με τη βοήθειά της μπόρεσε να τηλεφωνήσει σε μια φίλη και να βρει καταφύγιο για τη νύχτα.

Παρά την εμπειρία της, όπως θυμάται ο Βασίλης Τεντόμας, ήθελε την επόμενη ημέρα να επιστρέψει στους δρόμους. Δεν το έκανε, γεγονός που ο ίδιος θεωρεί ευτύχημα, καθώς η αιματοχυσία συνεχίστηκε και μετά την εισβολή.

«Δεν κάνουμε πίσω. Και ό,τι γίνει, έγινε»

Όταν ρωτήθηκε αν φοβήθηκε για τη ζωή του, ο Βασίλης Τεντόμας απέφυγε οποιαδήποτε αναφορά σε ηρωισμό.«Εγώ νομίζω ότι οποιοσδήποτε άλλος που λέει "πω πω, τι ηρωισμός ήταν αυτός", αν βρεθεί στην ίδια θέση, 99% θα σκεφτεί όπως σκεφτόμασταν εμείς».

Και πρόσθεσε:«Αυτό που σκεφτήκαμε εκείνη τη στιγμή ήταν ότι δεν κάνουμε πίσω. Και ό,τι γίνει, έγινε. Δεν υπάρχει θέμα. Ό,τι βρέξει ας κατεβάσει».

Στη συνέντευξή του αναφέρθηκε ακόμη στον ρόλο των ανένταχτων φοιτητών, των αντιεξουσιαστών και των οργανωμένων πολιτικών δυνάμεων στην εξέλιξη της κατάληψης. Όπως υποστήριξε, οι πρώτοι συνέβαλαν καθοριστικά στην αρχική απόφαση, ενώ οι οργανωμένες δυνάμεις έδωσαν στη συνέχεια ευρύτερο περιεχόμενο στα αιτήματα και συνέβαλαν στη μαζικοποίηση της εξέγερσης.

«Δεν ήμουν από αριστερή οικογένεια. Ήμουν όμως από φτωχή οικογένεια», ανέφερε, εξηγώντας ότι συμμετείχε ως ανένταχτος φοιτητής.

Για τον ίδιο, όσα έζησε εκείνες τις ημέρες δεν περιορίστηκαν σε μια σημαντική στιγμή της νεότητάς του.

«Όλη αυτή η ιστορία του Πολυτεχνείου με καθόρισε σαν άνθρωπο και για την πορεία μου μετά».

53 χρόνια αργότερα, ο Βασίλης Τεντόμας επιμένει ότι η μνήμη της εξέγερσης παραμένει ζωντανή, παρά τις προσπάθειες αμφισβήτησης των γεγονότων. Ιδιαίτερα για τη συζήτηση γύρω από τους νεκρούς, διερωτάται: «Τι σημασία έχει αν σκοτώθηκαν μέσα από την πόρτα ή είσαι έξω από την πόρτα του Πολυτεχνείου;».

Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με τον ίδιο εμφανώς συγκινημένο. Ήταν μια σπάνια προσωπική μαρτυρία για τη νύχτα της 17ης Νοεμβρίου, αλλά και για δύο νέους ανθρώπους που μπήκαν μαζί στο Πολυτεχνείο, βγήκαν χωριστά μέσα στον πανικό και συνέχισαν μαζί τη ζωή τους.

Μια ιστορία στην οποία η μεγάλη Ιστορία συναντά την προσωπική μνήμη. Και για τον Βασίλη Τεντόμα και τη Μαρία Ζερβού, τα γεγονότα εκείνων των ημερών παραμένουν κομμάτι της κοινής τους διαδρομής.

Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add stonisi.gr on Google ↗
ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη

Στις 17 Νοεμβρίου 1982, η προτομή του Μιχάλη Μυρογιάννη αποκαλύφθηκε στο Πάρκο Αγίας Ειρήνης, με την οικογένειά του παρούσα και τον Δήμαρχο Απόστολο Αποστόλου δακρυσμένο!
Το ιστορικό της προτομής του Μιχάλη Μυρογιάννη
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!

«Διαμπερές τραύμα στο κεφάλι, βληθείς δια πυροβόλου όπλου, έξοδος εγκεφαλικής ουσίας» -Η ιστορία της εν ψυχρώ δολοφονίας του 20χρονου από τη Μυτιλήνη και η μαρτυρία που αποκάλυψε το έγκλημα της χούντας
Μιχάλης Μυρογιάννης, ετών 20!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας

Δολοφονίες και ύποπτοι θάνατοι συντοπιτών μας στο βιβλίο του Δημήτρη Βεριώνη – Αφιέρωμα των Φίλων Ιστορικής Μνήμης & Πολιτιστικής Δημιουργίας για την επέτειο του Πολυτεχνείου
Δέκα ζωές από τη Λέσβο στη σκιά της χούντας
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά

Η 8η Νοεμβρίου 1912 μέσα από τη ματιά του Ασημάκη Πανσέληνου – Τα καράβια στο φως της αυγής, οι πλημμυρισμένοι δρόμοι και η ανθρωπιά μέσα στην ανατροπή του παλιού κόσμου
Η μέρα που η Μυτιλήνη αντίκρισε τη λευτεριά
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της

Πώς τα τραγούδια της χαράς και της ελπίδας αποτύπωσαν τον ενθουσιασμό της απελευθέρωσης μέσα από γερμανικές μελωδίες, προσωμιακά και τα περίφημα Επίστρατα
Η Λέσβος των Βαλκανικών Πολέμων βρίσκει τη φωνή της
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης

Ο Ιστορικός Στρατής Αναγνώστου εξιστορεί τα γεγονότα της 8ης Νοεμβρίου 1912
Απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ για την Απελευθέρωση της Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941

Σατυρικές επιστολές Αγιασωτών από το μέτωπο του πολέμου στην Ήπειρο, που δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα «Τρίβολος» -Επιμέλεια: Φίλοι ιστορικής Μνήμης και Πολιτιστικής Κληρονομιάς
Πολεμικές ανταποκρίσεις 1940‑1941
ΜΕ ΥΠΟΓΡΑΦΗ

Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης

Γράφει ο ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ ΚΑΛΑΡΓΑΛΗΣ
Η 28η Οκτώβρη 1945, στις πολιτικές φυλακές Μυτιλήνης
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Οι 296 σημαίες της Λέσβου

Τα ονόματα όλων των νεκρών Λέσβιων στα μέτωπα της Αλβανίας και της Μακεδονίας από τις 28 Οκτωβρίου 1940 μέχρι τις 22 Απριλίου 1941
Οι 296 σημαίες της Λέσβου
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!

82 χρόνια από την απελευθέρωση της Λέσβου από τις Ναζιστικές δυνάμεις κατοχής
10 Σεπτέμβρη 1944: Η Λέσβος ελευθέρα!
ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ

Μια μέρα σαν τη σημερινή πριν 11 χρόνια, σε ηλικία μόλις 57 ετών, έφυγε από τη ζωή ο παπά Στρατής Δήμου από το Κεράμι της Λέσβου -Το παράδειγμα αγάπης και αλληλεγγύης του «μπαμπα-Νουρ» παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ
Ο παπά Στρατής έφυγε, μα το φως του δεν έσβησε ποτέ
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΙΣΤΟΡΙΕΣ

Παίζει «μπάλα» από τριών ετών... και σήμερα ποδοσφαιρίστρια στην ομάδα της Καλλονής!

Η 25χρονη Αμερικανίδα, επαγγελματίας ποδοσφαιρίστρια στην ομάδα της Καλλονής, μιλά στο «Ν» για τη διαδρομή της στον κόσμο του ποδοσφαίρου και τη προσπάθειά της να διαμορφώσει τη ζωή της με τον δικό της τρόπο
Παίζει «μπάλα» από τριών ετών... και σήμερα ποδοσφαιρίστρια στην ομάδα της Καλλονής!